para

Diety odchudzajace

Dieta, to słowo, które coraz częściej przewija się w rozmowach, na forach internetowych i w publikacjach. Najczęściej kojarzy nam się z odchudzaniem, przez co na samo brzmienie słowa czujemy pewien niepokój. Czym tak naprawdę jest dieta i czy zawsze jest pełna wyrzeczeń?

Dieta (z stgr. δίαιτα diaita – „styl życia”) to świadomy sposób odżywiania, który towarzyszy nam przez całe życie, nie tylko w momencie odchudzania. Racjonalna dieta ma na celu utrzymanie dobrego stanu zdrowia i kondycji organizmu. Planów żywieniowych oraz diet są tysiące zarówno w medycynie, dietetyce jak i literaturze popularno-naukowej. Każda z nich charakteryzuje się inną filozofią, ale podobnym celem – utrzymaniem organizmu w zdrowiu i poprawieniem jakości życia. Diety można podzielić na kilka grup. Najpopularniejsze są diety odchudzające, których celem jest redukcja masy ciała. W medycynie spotkamy się także z dietami leczniczymi, służącymi poprawie stanu zdrowia chorego oraz dietami eliminacyjnymi zalecanymi osobom z alergiami lub nietolerancjami pokarmowymi.

 

Diety odchudzające

Pośród diet odchudzających największą popularność zyskują nowatorskie metody na utratę nadwagi. Najczęściej bazują na obniżeniu wartości energetycznej codziennego jadłospisu poprzez wyeliminowanie wysokokalorycznych potraw i zastępowanie ich wybranymi produktami. Diety te często opierają się na wybranym składniku odżywczm: białkach, węglowodanach lub tłuszczach.

Wśród najpopularniejszych diet wyróżniamy:

  • diety białkowe: dieta Dukana, paleo;
  • diety niskowęglowodanowe jak dieta Atkinska czy Kwśniewskiego;
  • diety niełączenia, z których najpopularniejsze są dieta Montignaca oraz dieta Diamondów;
  • diety niskokaloryczne: 1000 kcal, dieta kopenhaska, dieta VLCD;
  • diety lecznicze: dieta cukrzycowa, dieta DASH, bezglutenowa;
  • diety alternatywne: wegetariańska i wegańska.

 

Diety białkowe

białkoPopularność, którą zdobyła dieta francuskiego lekarza Pierre Dukana wciąż nie maleje. Jej mocną stroną, zdaniem stosujących tę metodę, jest utrata dużej nadwagi bez większych wyrzeczeń. Autor pozwala na jedzenie nieograniczonych ilości wszystkich produktów z grupy dozwolonych do spożycia. Menu oparte jest na artykułach spożywczych dostarczających białko zwierzęce, w związku z tym występują w nim kurczak, indyk, mleko, jogurty, sery twarogowe, chuda wołowina, ryby, owoce morza, chude wędliny oraz jaja. Z każdym etapem diety (są ich cztery) lista produktów dozwolonych do spożycia zwiększa się. Dochodzą wybrane warzywa (pomidor, ogórek, sałata, cukinia, bakłażan), potem owoce (jabłko, kiwi, cytrusy) oraz dokładnie wymierzone porcje produktów zbożowych (pieczywo, ryż, kasze). W początkowych etapach niedozwolone jest stosowanie tłuszczów, spożywanie słodyczy i słodkich napojów. Każda z 4 faz diety charakteryzuje się specyficznym menu oraz istotnymi zasadami. Przestrzeganie ich w pierwszej fazie ma doprowadzić do gwałtownego spadku masy ciała, w kolejnej do osiągniecia upragnionej wagi zaś w trzeciej do jej stabilizacji. Czwarta faza, według autora, powinna być sposobem żywienia już na całe życie.

Inną przedstawicielką tego rodzaju diet jest dieta paleo, stworzona przez amerykańskiego naukowca Lorena Cordaina. Jadłospis opiera się głównie na produktach nieprzetworzonych, będących źródłem białka. W największej ilości pojawiają się mięsa (drób, wołowina, ryby, owoce morza), jaja oraz warzywa i owoce jagodowe. Autor nie zezwala na spożycie mleka i nabiału, produktów zbożowych (mąk, pieczywa, ryżu, makaronów oraz kasz), warzyw strączkowych, tłuszczów, ziemniaków oraz słodyczy i przetworzonej żywności. Wątpliwość jaki wzbudzają oba programy żywieniowe dotyczą nadmiernego spożycia białek, które może przyczyniać się do zakwaszania organizmu oraz pogorszenia funkcjonowania nerek, wydalających produkty przemiany białek lub wątroby metabolizującej aminokwasy. Niski udział warzyw i owoców może powodować niedobory witamin i składników mineralnych, a brak produktów zbożowych znacznie zmniejsza udział cennego błonnika pokarmowego w diecie. Dlatego przed przystąpieniem do diety oraz w trakcie je trwania należy obserwować reakcje organizmu, skonsultować konieczność suplementacji diety oraz monitorować wydolność wątroby i nerek za pomocą badań krwi i moczu.

 

Diety niskowęglowodanowe

dziewczynaDiety niskowęglowodanowe jakiś czas temu były jednymi z popularniejszych diet odchudzających. Wśród najczęściej stosowanych są diety dr Jana Kwaśniewskiego lub amerykańskiego kardiologa Roberta Atkinsa. W obu przypadkach podstawę menu stanowią produkty dostarczające tłuszcze. Znacznemu zmniejszeniu ulega ilość węglowodanów, zarówno prostych jak i złożonych. Wykluczeniu zatem zostają produkty zbożowe, skrobiowe, owoce i niektóre warzywa. Obaj panowie stoją na stanowisku, że to węglowodany w dużej mierze przyczyniają się do powstawania nadwagi i otyłości. Swoje jadłospisy zatem opierają na źródłach białek, czyli drobiu, rybach i jajach, a dr Kwaśniewski dodatkowo proponuje sięgać po jak najtłustsze gatunki mięs. Diety niskowęglowodanowe zostały stworzone z myślą o osobach cierpiących na nadwagę oraz borykających się z problemami dotyczącymi serca i układu krążenia. Jednak z uwagi na duży udział mięs i tłustych produktów zwierzęcych w diecie osoby stosujące te alternatywne metody odchudzania powinny kontrolować swój profil lipidowy (stężenie cholesterolu i trójglicerydów). Diety te będą nieodpowiednie dla otyłych diabetyków. Z uwagi na niski udział cukrów prostych i złożonych mogą powodować zaburzenie gospodarki węglowodanowej w organizmie, co skutkuje niebezpiecznym powikłaniami zdrowotnymi.

 

Diety niełączenia

warzywaNajpopularniejszą dietą w tej grupie jest plan żywieniowy zaproponowany przez Michela  Montignaca. Autor uważa, że łączenie produktów węglowodanowych z tłuszczowymi przyczynia się do rozchwiania gospodarki węglowodanowej w organizmie, co sprzyja otyłości. W związku z tym głównym założeniem nie jest jedzenie małej ilości kilokalorii czy pożywienia, ale spożywanie odpowiednich pokarmów i łączenie ich w właściwe zestawy. Autor diety dzieli źródła cukrów na dobre i złe. Dobre węglowodany są zalecane w diecie, złe należy z niej wykluczyć. Efektem stosowania kuracji odchudzającej jest bezpieczny spadek masy ciała (około 1 kg w tydzień), co przemawia na korzyść tego planu żywieniowego. Wiele z wymienionych wytycznych pokrywa się z zasadami racjonalnego odżywiania. Wykluczenie cukrów prostych (czyli złych węglowodanów) to udowodniona naukowo metoda wspierająca proces odchudzania i przydatna w profilaktyce cukrzycy. Kontrowersje mogą dotyczyć zasady niełączenia wielu produktów, gdyż nie istnieją naukowe dowody przemawiające za zasadnością wdrożenia takiego postępowania. Niespożywanie marchewki w obecności oleju może znacznie obniżać wchłanianie witaminy A w przewodzie pokarmowych, gdyż ta absorbowana jest jedynie przy udziale tłuszczu.

Dieta Diamondów, której również głównym założeniem jest niełączenie niektórych produktów to znacznie bardziej restrykcyjny sposób na utratę nadmiernej masy ciała. Głównym celem diety jest oczyszczenie organizmu z toksyn, a jaj „efektem ubocznym” jest spora utrata wagi. W związku z tym menu bazuje na warzywach, owocach i sokach. Niedozwolone są nabiał oraz mięsa, co może przyczyniać się do niedoborów żelaza, wapnia czy witamin z grupy B.

 

Diety niskokaloryczne

Popularną i rekomendowaną dietą niskokaloryczną jest plan żywieniowy dostarczający 1000 kcal dziennie. Zdaniem specjalistów jest to wartość graniczna dla kilokalorii, przy której dieta pozostaje racjonalna i zbilansowana. Zwidelceejście poniżej 10000 kcal może zaburzyć bilans diety i spowodować zbyt szybkie, nieefektywne odchudzanie. Zasady tej diety odchudzającej są tożsame z zasadami diety zbilansowanej. Jadłospis powinien składać się z 4 lub 5 niedużych posiłków dziennie. Podstawę menu stanowią źródła węglowodanów złożonych, czyli pełnoziarniste i razowe produkty zbożowe. Dodatkowo w diecie występuje duża ilość warzyw, owoców oraz pojawia się chudy drób, wędliny, mleko, nabiał, nasiona roślin strączkowych, orzechy, migdały i cenne tłuszcze roślinne. Z diety wyklucza się alkohol, słodycze, słodkie napoje, słone przekąski oraz żywność typu fast-food.

Dieta kopenhaska jest trzynastodniowym planem żywieniowym, którego podstawę stanowią bardzo niskokaloryczne posiłki. Menu jest dokładnie ustalone i składa się ze skromnego śniadania, niewielkiego obiadu i bardzo małej kolacji. W diecie niedopuszczalne są żadne odstępstwa. Z uwagi na jej restrykcyjność może być stosowanie nie częściej niż raz na dwa lata. Dieta kopenhaska wymaga bardzo silnej woli, ale także perfekcyjnego zdrowia. Niedoborowy jadłospis może przynieść wiele skutków ubocznych, pogarszać samopoczucie oraz sprzyjać niezdrowemu odchudzaniu.

Dieta VLCD (z ang. Very Low Calorie Diet), czyli dieta bardzo niskokaloryczna dostarcza dziennie niecałe 800 kcal, czyli mniej niż 30% naszego zapotrzebowania. Dieta opiera się na produktach gotowych, zawierających niezbędne dla organizmu składniku odżywcze: białko, kwasy tłuszczowe, witaminy i składniki mineralne. Dieta ta zalecana jest osobom otyłym, u których zmiana stylu życia nie przyniosła oczekiwanych rezultatów.

 

Diety lecznicze

stetoskop i jabłkoSą mniej popularne wśród osób odchudzających się, natomiast często stanowią jedyny sposób żywienia osób cierpiących na różne dolegliwości. Dieta DASH (z ang. Dietary Approaches to Stop Hypertension), czyli dietetyczne wytyczne w celu zapobiegania nadciśnieniu, została opracowana przez amerykańskich specjalistów z Narodowego Instytutu Serca, Płuc i Układu Krwiotwórczego. Stosowanie jej w bardzo szybkim tempie obniża ciśnienie tętnicze oraz poziom cholesterolu. Pozwala także pozbyć się nadmiernej masy ciała w zdrowy i zbilansowany sposób. To plan żywieniowy rekomendowany zwłaszcza dla osób cierpiących na nadciśnień tętnicze lub tych, u których wystąpiły epizody sercowo-naczyniowe.

Dieta cukrzycowa to potoczna nazwa diety rekomendowanej w leczeniu i profilaktyce choroby metabolicznej – cukrzycy. Głowna zasada polega na kontrolowaniu ilości i jakości spożywanych węglowodanów, co pozwala uregulować stężenia glukozy we krwi oraz zapobiegać ich gwałtownym wzrostom lub spadkom. Dieta ma na celu także redukcję i utrzymanie prawidłowej masy ciała, zapobieganie powikłaniom choroby podstawowej i poprawę jakości życia pacjentów. Efekt ten osiąga się dzięki właściwemu doborowi produktów spożywczych (głównie w oparciu o indeks i ładunek glikemiczny), eliminację słodyczy i alkoholu. Zaleceniem idącym w parze z dietą jest regularne podejmowanie aktywnośc fizycznej.

Dieta bezglutenowa to sposób żywienia się osób cierpiących na celiakię, czyli chorobę trzewną. Kluczowa w diecie jest eliminacja czynnika szkodliwego – glutenu. To białko roślinne znajdujące się w zbożach, takich jak paszenia, żyto oraz jęczmień. W związku z tym z diety eliminuje się wszystkie produkty powstałe z tych zbóż. Najczęściej zastępowane są przez specjalne produkty żywieniowe (niezawierające glutenu). Alternatywą są także inne zboża jak gryka czy ryż, które nie zawierają w swoim składzie szkodliwego dla chorych białka.

 

Alternatywne diety

wegankaNajczęściej spotykanym przedstawicielem tej grupy jest wegetarianizm oraz jego odmiany: laktoowowegatarianizm (dopuszczający spożycie jaj, mleka i jego przetworów), latkowegetarianym (dopuszczający spożycie mleka i nabiału) czy weganizm (eliminujący całkowicie wszystkie produkty pochodzenia zwierzęcego). Nadrzędną zasadą diet jest niespożywanie mięsa, zarówno zwierząt jak i ryb, skorupiaków, płazów i mięczaków. Weganie dodatkowo z diety eliminują wszystkie przetwory mleczne, jaja oraz miód. Podstawę diet wegetariańskich stanowią produkty zbożowe, a zamiennikami mięsa są nasiona roślin strączkowych oraz orzechy stanowiące dobre źródła białka roślinnego. Czynnikami motywującymi do zmiany stylu życia są pobudki etyczne, humanitarne, ekologiczne religijne i coraz częściej zdrowotne.

 

Dodaj Komentarz

Twój adres email nie będzie wyświetlany.Wymagane pola są oznaczone *

*